Onderwijs

Stichting Nidos voert als onafhankelijke (gezins-)voogdij instelling de voogdijtaak uit voor Alleenstaande Minderjarige Asielzoekers. Deze taak houdt in dat de jeugdbeschermers de regie voeren over hun ontwikkeling naar zelfstandigheid. Hierbij vormt het onderwijs natuurlijk een belangrijk onderdeel.

Leerplicht

Ouders en verzorgers zijn in Nederland op grond van de Leerplichtwet wettelijk verplicht hun kinderen onderwijs te laten volgen. De leerplicht geldt voor alle kinderen, met inbegrip van kinderen van asielzoekers, vluchtelingen en uitgeprocedeerde illegale vreemdelingen en voor ama’s. Alle kinderen hebben op grond van de Koppelingswet tot hun 18de recht op onderwijs. Toegang tot het basisonderwijs is niet afhankelijk van het rechtmatig verblijf in Nederland.

Alle leerlingen hebben in principe tot hun achttiende jaar toegang tot speciaal onderwijs, voortgezet onderwijs, volwasseneneducatie, basiseducatie (bijv. NT2) en hoger en wetenschappelijk onderwijs. Eenmaal toegelaten tot het onderwijs heeft een jongere het recht om de opleiding af te maken, ook als hij ouder dan achttien jaar wordt. Bepalend hierbij is dus de dag waarop een jongere aan de opleiding begint.

Afhankelijk van het toekomstperspectief van de jongeren zal de inhoud van het onderwijs verschillen. Het toekomstperspectief kan gericht zijn op terugkeer naar het land van herkomst (of een ander land) of integratie in de Nederlandse samenleving. Dit onderscheid in toekomstperspectief doet geen recht aan de werkelijkheid. Het perspectief is niet altijd (direct) duidelijk en kan gedurende het traject veranderen. Per kind of jongere moet individueel gekeken worden en maatwerk worden toegepast.

Terugkeer perspectief:

Voor de jongeren, die bij binnenkomst in Nederland ouder zijn dan 15 jaar, geldt steeds vaker het perspectief van terugkeer naar hun land van herkomst. In de voorbereiding op deze terugkeer staat de rol van het onderwijs centraal. Het geboden onderwijs voor deze jongeren zou moeten uitdagen, motiveren, als het kan bijdragen aan het opheffen van ervaren belemmeringen en de ama helpen om met opgeheven hoofd terug te keren. Veel ama’s en hun familie hebben veel geld geïnvesteerd in de komst naar Nederland. Bij terugkeer zonder goed perspectief wordt dit als mislukking gezien. Door te zorgen voor een goed perspectief in het land van herkomst, kan terugkeer een acceptabele oplossing worden.

In 2007 is in ‘Tools voor de toekomst’ een methodiek beschreven voor onderwijs op maat aan deze jongeren. Dit is tot stand gekomen in samenwerking met Stichting Wereldwijd (Eckelrade) en het Albeda College (Rotterdam). Deze methodiek is ontwikkeld voor het begeleiden en voorbereiden van ama’s van 16-18 jaar bij de terugkeer naar het land van herkomst. Het doel is om vanuit een actieve perspectiefbiedende aanpak aan terugkeer te werken. Dit gebeurt door het aanbieden van zogenaamde ‘Tools’; een plan voor de toekomst, beroepsvaardigheden, ondernemersvaardigheden en materialen voor het opbouwen van een toekomst. Het programma gaat uit van maatwerk, er wordt een individueel traject opgezet. Er wordt gekeken naar het instroommoment, de duur van de periode tot terugkeer, het niveau en de vaardigheden van de deelnemer. Hierbij kan worden uitgegaan van werken in loondienst en van het zelf opstarten van een kleine onderneming. Naast de kennis die nodig is, wordt ook materiaal aangeboden dat nodig is voor de nieuwe start. Voor de kleine ondernemer betekent dit dat er een houten kist gevuld zal worden met (tweedehands)materiaal om daar de onderneming op te kunnen zetten.

Helaas is het maar voor een klein deel van de jongeren mogelijke deel te nemen aan dit traject, aangezien het geen landelijk traject is en niet overal aangeboden wordt. Voor de overige leerlingen is het vaak moeilijk om een traject te vinden dat goed aansluit. De meeste onderwijs vormen in Nederland zijn erg op de Nederlandse maatschappij gericht en sluiten niet aan bij een terugkeerperspectief. Veel leerlingen wonen op een AZC campus. Zij krijgen vaak daar les. Hier ligt de nadruk op de basiskennis over Nederland. De grondbeginselen, zoals het geldverkeer en sociale aspecten. Wat moet je weten om je tijdelijk goed te kunnen redden in Nederland. Een andere mogelijkheid is een internationale schakelklas (ISK). De ISK is een openbare school voor de leerlingen die geen of weinig Nederlands spreken en die zich voorbereiden op een toekomst waarin het gebruik van de Nederlandse taal een belangrijke rol speelt.

Perspectief in Nederland:

Voor kinderen die hier op jongere leeftijd komen en hier waarschijnlijk langer zullen blijven geldt dat ze makkelijker aan kunnen sluiten bij het reguliere onderwijs. De mogelijkheid bestaat om te beginnen op een internationale schakelklas (ISK). Daarna kan het reguliere traject worden gevolgd met het basisonderwijs, middelbaar onderwijs en eventueel hoger onderwijs.